LIBOR & peningažvętti

Tvęr fréttir hafa veriš mest įberandi ķ sumar varšandi bankastarfsemi.  Önnur fjallaši um LIBOR svindl og vakti töluverša athygli og nś nżlega önnur frétt varšandi peningažvętti.  Ég er undrandi į žvķ hversu mikla athygli LIBOR fréttin fékk į mešan aš frétt um peningažvętti viršist vera minna įberandi.

LIBOR

LIBOR fréttin gekk ķ stuttu mįli śt į žaš aš bankar svindlušu į žvķ hvaša kjör žeir voru aš fį ķ millibankavišskiptum ķ hamaganginum žegar aš fjįrmįlakerfi heimsins hrundi, nęstum žvķ endanlega fyrir marga stóra banka, haustiš 2008.  Skilja mį af fréttaflutningi aš margir starfsmenn bankastofnanna hafi vķsvitandi veitt rangar upplżsingar um kjör bankanna til aš hagnast į įstandinu sem rķkti į žeim tķma.  Žessi nįlgun er žó ekki ķ samręmi viš einhvern raunveruleika.

LIBOR vextir eru ekki įkvaršašir mišaš viš višskiptakjör banka heldur frekar hvaš bankar telja aš kjör sķn verši.  Mešaltal nokkurra banka ķ London er fengiš af slķkum kjörum mišaš viš mismunandi myntir og tķmalengdir.  Žetta kerfi gengur snušrulaust hér um bil alltaf.  Kerfiš hrynur hins vegar örugglega įn undantekninga žegar aš mikil hręšsla gengur yfir į fjįrmįlamörkušum.  Bankamenn sem veita upplżsingar um vęnt kjör sem eru hęrri en ašrir bankar veita gefa höggstaš į sér. 

Ķ įstandi eins og rķkti haustiš 2008 hefši nęr örugglega frést fljótlega innan bankageirans ef einhver banki gerši rįš fyrir hęrri vaxtakjör heldur en flestir ašrir bankar geršu rįš fyrir.  Įstandiš var žannig aš flestir bankar hreinlega lįnušu ekki peninga sķn į milli og žvķ vart annaš en įgiskanir hvort er eš hvaša kjör hefšu rķkt (ķslensk millibankavišskipti höfšu veriš óvirk svo mįnušum skipti fyrir hrun).  Slķkar upplżsingar hefšu getaš fljótlega undiš uppį sig og leitt til fjįrskorts į afar stuttum tķma.  Žaš hafši raunar gerst ašeins nokkrum mįnušum įšur žegar aš Merrill Lynch varš gjaldžrota į ašeins nokkrum dögum vegna oršróms um slaka lausafjįrstöšu (žvķ hefur veriš haldiš fram aš einhverjir fjįrfestar meš skortstöšu ķ hlutabréfum fyrirtękisins hafi komiš oršróminum af staš).  Žvķ var ešlileg tilhneiging hjį bankamönnum aš veita lęgri tölu en raunin var (ef menn vissu yfir höfuš hver raunin vęri); kerfiš eins og žaš er sett upp hreinlega bżšur uppį slķkt.

Nś er ég ekki aš męla meš žvķ aš veriš sé aš veita rangar upplżsingar.  Ef kostirnir eru hins vegar aš veita nįkvęmar upplżsingar (eša įgiskanir um slķkt) sem leiša hugsanlega til falls banka (mešal annars vegna žess aš ašrir veita ekki nįkvęmar upplżsingar og bjarga žannig žeim bönkum) eša koma meš tölur sem fela ķ sér óešlilega bjartsżni mišaš viš įstandiš (aftur, eša įgiskun um bjartsżna tölu) en leiša hugsanlega til falls banka (sem gęti žó veriš almennt ķ góšum mįlum), žį hlżtur aš vera hęgt aš setja spurningarmerki viš hvaš flestir ķ slķkri stöšu geršu. 

Žvķ skil ég ekki af hverju fréttaflutningurinn af žessu mįli varš jafn heiftugur og raun bar vitni. Ef žaš reynist rétt aš einhverjir starfsmenn hafi persónulega hagnast į slķku žį er žaš aušvitaš glępsamlegt.  Enn sem komiš er hef ég ekki rekiš augun ķ slķkan fréttaflutning.  Žaš žarf aftur į móti aš miša viš višskipti į milli ašila viš aš įkveša kjör sem hafa jafn grķšarleg įhrif og LIBOR vextir.  Aš hringja ķ ašila og spyrja hvaš žeir telji aš kjörin séu er forneskjuleg ašferš og mun alltaf veita bjagaša mynd žegar aš fjįrmįlaheimurinn lendir ķ lausafjįrkrķsu.

Peningažvętti

Hin fréttin fjallar um peningažvętti; fyrst var Standard Chartered Bank var sakaš um aš hafi stašiš aš peningažvętti ķ starfsemi sinni og sķšan hafa ašrir bankar bęst ķ hópinn.  Standard ķ fyrstu haršneitaši slķkum įsökunum bandarķskra stjórnvalda og lżsti meira aš segja borgarstjóri Lundśna žvķ yfir aš Bandarķkin vęru aš rįšast į fjįrmįlamarkaši borgarinnar meš slķkum įsökunum.  Ekki lišu žó margir dagar žangaš til aš Standard greiddi sekt fyrir athęfiš įn žess aš višurkenna sök.

Sektin er ekki afgangsstęrš, heldur $430.  Žaš eru ķ rśmlega 50 milljarša króna, sem samsvarar byggingarkostnaši Hörpunnar og margra įra tapi viš rekstur hennar.  Getur veriš aš stór hluti af bankastarfsemi jafnvel stęrstu banka Evrópu hafi tengst peningažvętti?  Žetta hlżtur hreinlega aš vera frétt įrsins ķ bankageiranum, en viršist einhvern vegin vanta persónugervingu til aš nį athygli almennings.

MWM

Ég var ķ vištali ķ Speglinum į žrišjudaginn vegna ķslensku krónuna ķ umhverfi gjaldeyrishafta.  Hęgt er aš nįlgast upptöku af vištalinu hér - http://www.ruv.is/sarpurinn/spegillinn/20082012/gengi-kronunnar-og-hvad-styrir-thvi


OR bjöllur farnar aš heyrast

"Heildartekjur OR voru ekki nema 26 milljaršar į sķšasta įri. Tekjur sem hlutfall af eignum eru žvķ ķ besta falli tęp 11%. Skuldir OR eru um 230 milljaršar, mišaš viš lįnshęfismat fyrirtękisins fer lķklegur framtķšar vaxtakostnašur OR hįtt ķ sömu upphęš og heildartekjur žess eru ķ dag."

Žetta skrifaši ég ķ grein hér fyrir tępu įri sķšan. Žarna er aušvitaš sagt aš rekstur OR gęti meš engum hętti stašiš undir skuldabyrši fyrirtękisins. Ķ dag var žetta loksins tilkynnt meš įžreifanlegum hętti.

Žvķ mišur eru skuldirnar svo grķšarlegar aš lķklegt veršur aš telja aš fleira žurfi til en žaš sem kynnt var ķ dag til aš bjarga žessari skśtu. Žessi björgunarašgerš er rétt aš byrja.

Hér aš nešan er greinin.

Bjölluhljómar OR

30.4.2010 | 12:09

Eitt af žvķ įhugaverša viš śtlįnabólu įranna 2003-2007 var hversu mikiš sveitafélög og opinberar stofnanir juku skuldsetningu sķna. Žetta geršist į sama tķma og Sešlabanki Ķslands hękkaši stöšugt stżrivexti - sķgild skilaboš um aš of mikil žensla vęri aš eiga sér staš ķ hagkerfinu.

Orkuveita Reykjavķkur (OR) er eitt dęmi. Ķ samantekt sem Ķvar Pįll Jónsson birti ķ Morgunblašinu 19. nóvember 2009 sést aš heildarfjįrfestingar fyrirtękisins ķ varanlegum rekstrarfjįrmunum tķmabiliš 2002 til haustsins 2009 voru rśmlega 120 milljaršar. Į sama tķmabili jókst hlutfallsleg aukning erlendra lįna į milli įra gķfurlega; erlendar lįntökur OR voru um 165 milljaršar į tķmabilinu mišaš viš gengi krónunnar 16. nóvember 2009. Efnahagsreikningur OR hefur meira en žrefaldast į ašeins 4 įrum.

Stefna eša stefnuleysi

Ķ Višskiptablašinu birtist athyglisvert vištal viš Gušlaug Sverrisson, nśverandi stjórnarmann OR, 7. janśar į žessu įri titlaš 'Loksins ljóst hvert OR į aš stefna'. Blašamašur spyr hvort žaš hafi ekki veriš įbyrgšarleysi af hįlfu stjórnar aš koma sér ekki saman um heildarstefnu fyrr en nś (augljóslega undrandi į žvķ aš hśn hafi ekki legiš fyrir žegar aš rįšist var ķ allar fjįrfestingar af hįlfu félagsins). Gušlaugar skautar framhjį spurningunni og einblķnir į hversu jįkvętt žaš sé aš bśiš sé aš mynda stefnu (rétt er aš geta žess aš hann geršist ekki stjórnarmašur fyrr en 2008).

Forstjóri OR, Hjörleifur Kvaran, tekur undir žau orš og bętir viš aš vilji hafi rķkt lengi mešal stjórnenda OR aš fį skżra stefnu frį stjórn fyrirtękisins. Af žessu aš dęma var rįšist ķ fjįrfestingar į tķmabilinu 2002-2009 sem nema tęplega 10% af vergri žjóšarframleišslu Ķslands įn žess aš skżr stefna lęgi fyrir.

Klukkur hringja ding-a-ling

Ķ vištalinu viš Višskiptablašiš er Gušlaugur spuršur aš žvķ hvort aš višvörunarbjöllur hefšu ekki įtt aš klingja innan OR vegna fasteignaverkefna. Gušlaugur svarar žvķ til aš vissulega hafi žęr veriš klingjandi alls stašar, žetta var hins vegar bjölluhljómur sem enginn fór eftir.

Sķšar bętir hann žvķ viš aš žaš hafi veriš hįrrétt įkvöršun aš taka erlend lįn žrįtt fyrir aš 80% tekna fyrirtękisins vęru ķ ķslenskum krónum, "lįnin ķ erlendri mynt höfšu žann skżra kost aš vera miklu ódżrari en krónulįnin". Hér er Gušlaugur ekki aš vķsa ķ vaxtaįlag heldur einungis vaxtastig į milli landa. Hann hefur lķklegast veriš annars hugar žegar aš hann nam hagfręši 101 žvķ eitt af undirstöšuatrišum ķ sambandi viš gjaldmišla og vaxtastigs er aš gjaldmišlar eiga aš styrkjast eša veikjast ķ samręmi viš misvęgi vaxta į milli landa. Žaš sem er hugsanlega ekki kennt en allir meš reynslu į gjaldeyrismörkušum (eiga aš) vita er aš slķk žróun gerist almennt ekki meš reglubundnum hętti, heldur frekar meš skörpum sveiflum.

Lįnshęfismat OR hefur į ašeins 3 įrum falliš śr Aa2 nišur ķ Ba1. Į venjulegu mįli žżšir žaš aš skuldabréf fyrirtękisins hafa falliš śr lįnshęfisflokki sem ašeins stöndugustu fyrirtęki heims fį ķ ruslflokk žar sem lķkur į greišslufalli eru töluveršar. OR er orkufyrirtęki, efnahagslegt hrun Ķslands skżrir ekki žessa žróun.

Buffett fręši

Warren Buffett leggur įherslu į aš gera rįš fyrir 'ešlilegu' sjóšsstreymi framtķšar žegar hann vegur og metur fjįrfestingar. Samkvęmt žvķ hefši hann tekiš ķslenskan vaxtakostnaš viš įętlanir, ekki erlendar vaxtatölur ķ žeirri von aš ķslenska krónan héldist sterk, žó svo aš slķkt vęri ķ andstöšu viš hagfręši 101 kenningar. Sķšan gerir hann rįš fyrir ešlilegan endurnżjunarkostnaš tękja og tóla (ķ stuttu mįli, afskriftir). Samkvęmt tölum OR viršist reksturinn vart nį endum saman sé horft til žessara žįtta. Hagnašur er svo slakur aš žaš viršist vera sama hvaša hlutföll sé litiš į, žau eru öll skelfileg. Hiš sama į viš um efnahagsreikninginn.

Nokkur atriši finnst mér žó athyglisveršust. Varanlegir rekstrarfjįrmunir eru 241 milljaršar. Žaš segir hins vegar ekki alla söguna žvķ heildarveršmęti slķkra eigna er 384 milljaršar - bśiš er aš afskrifa 143 milljarša. Heildartekjur OR voru ekki nema 26 milljaršar į sķšasta įri. Tekjur sem hlutfall af eignum eru žvķ ķ besta falli tęp 11%. Skuldir OR eru um 230 milljaršar, mišaš viš lįnshęfismat fyrirtękisins fer lķklegur framtķšar vaxtakostnašur OR hįtt ķ sömu upphęš og heildartekjur žess eru ķ dag.

3 önnur atriši er vert aš nefna. Eigiš fé OR var ķ įrslok 2005 48 milljaršar en er komiš nišur ķ 40 milljarša ķ dag. Eiginfjįrhlutfall hefur į sama tķma fariš śr žvķ aš vera vel yfir 50% yfir ķ aš fara undir 15%. Žaš mį ekki miklu muna nśna aš eigiš fé fari nišur fyrir nślliš hjį fyrirtęki meš einokunarašstöšu ķ orkugeiranum. Tap sķšasta įrs var um 2,5 milljaršar, engu aš sķšur leggur stjórn OR til aš 800 milljónir verši greiddar ķ arš.

Enn meiri skuldsetning

Nżlega įkvaš OR aš skuldsetja sig enn frekar meš skuldabréfaśtboši upp į 10 milljarša króna. Žaš er umhugsunarefni aš sjóšsstreymi frį öllum fyrri fjįrfestingum dugi ekki til fyrir frekari fjįrfestingar. Mašur setur einnig spurningarmerki viš enn frekari fjįrfestingum eftir žaš sem į undan hefur gengiš.

Lķfeyrissjóšurinn Gildi įkvaš aš fjįrfesta ekki ķ bréfunum, eša meš öšrum oršum aš lįna OR frekari pening. Višbrögš Gušlaugs voru aš senda śt tilkynningu žar sem m.a. kemur fram aš žaš komi verulega į óvart aš sį lķfeyrissjóšur, sem er undir forystu framkvęmdastjóra atvinnulķfsins, skyldi ekki taka žįtt ķ skuldabréfaśtboši OR. Meš žvķ vinnur hann gegn hagsmunum félaga sinna og žjóšarinnar ķ heild.

Ķ ljósi afkomu og skuldsetningu OR undanfarinna įra vęri įhugavert aš sjį stefnu fyrirtękisins. Hugsanlega er hśn į vef OR en žį er hśn žaš vel grafin aš ég finn hana ekki. Stefnan er m.ö.o. ekki sżnileg raunverulegum eigendum OR (ķbśar Reykjavķkur, borgin į u.ž.b. 93% ķ félaginu) og getur žvķ enn ekki talist vera skżr.

Kannski heyršu stjórnarmenn OR ekki klingjandi višvörunarbjöllur, og af žessu dęma hafa ekki gert žaš enn, en fjįrfestingarstjórar lķfeyrissjóšsins viršast žó gera žaš. Vęri ég sjóšsfélagi vęri ég įnęgšur meš žeirra afstöšu.


Saga um skulduga žjóš

Sagan sżnir aš višhorf fólks til żmissa žįtta breytist miklu meira en flestir gera sér grein fyrir.  George Freidman dregur skemmtilega fram ķ bók sinni The Next 100 Years hversu framtķšarsżn fólks breytist ört.  Ķ upphafi sķšustu aldar var žvķ haldiš fram aš strķš vęri óhugsandi, višskiptahagsmunir hreinlega leyfšu žaš ekki og frišsöm Evrópu myndi stżra heiminum.  Ašeins tuttugu įrum sķšar var Evrópa ķ rśstum eftir hrikaleg strķšsįtök og Bandarķkinn og Japan fóru aš vera ašeins meira en vaxandi žjóšir.  Ašeins eitt žótti vera vķst; Strķš yrši aldrei aftur leyft aš eiga sér staš.  Įriš 1940 var Evrópa enn aftur ķ višjum strķšsįtaka og Žżskaland yrši rįšandi afl ķ framhaldinu.  Tuttugu įrum sķšar réši Evrópa litlu, įlfan var klufin ķ tvennt af Bandarķkjamönnum og Sovétrķkjum; kalt strķš var hafiš.  Žaš kalda strķš réši enn rķkjum įriš 1980 og žótti eitthvaš eins og nišurrif jįrntjaldsins vera óhugsandi.  Žaš var žó stašreyndin um nęstu aldamót og strķš žótti į nżjan leik vera óhugsandi.  Hverjum datt 9/11 žį ķ hug?

 


Ofangreindir žęttir eru umhugsunarefni varšandi eftirfarandi sögu.  Einu sinni var rķki sem hafši öšlast sjįlfsstęši nokkrum įratugum įšur.  Žjóšin samanstóš af 280 žśsund einstaklingum sem byggši afkomu sķna fyrst og fremst af fiskveišum.  Fariš var hins vegar ķ dżrar framkvęmdir sem kostušu sitt.  Žegar aš mikill samdrįttur įtti sér staš į heimsvķsu drógust tekjur saman, fjįrlagahallinn fór yfir 10% af žjóšartekjunum og skuldir žjóšarinnar boriš saman viš tekjur žess voru oršnar meira en tķfaldar.  Stjórnmįlamenn voru rśnir öllu trausti og žurftu rįšherrar jafnvel vernd gegn fjöldanum sem vildi ganga ķ skrokk žeirra.

 


(Nęstum žvķ) nżja Ķsland

 

Žetta var Nżfundnaland įriš 1933.  Samdrįtturinn var Kreppan mikla.  Nišurstaša žessarar fjįrmįlakreppu landsins var aš žjóšin samžykkti aš fórna sjįlfsstęši sķnu og Bretar fengu sķnu fram viš aš innlima hana viš Kanada.  Nżfundnaland er tekiš sérstaklega sem dęmi ķ nżśtgefinni bók Reinhart og Rogoff sem nefnist This Time Is Different sem fjallar um megindlegar stęršir ķ tengslum viš fjįrmįlabólur.   Skuldir žjóšarinnar voru yfirteknar af kanadķsku rķkisstjórninni til aš koma ķ veg fyrir aš dóminó įhrif fęru yfir landamęrin til žeirra banka (bankakrķsa ķ einu landi getur aušveldlega breišst yfir til annars lands žegar aš skuldunautar fara aš svipast eftir lķkum einkennum į svęšinu žar sem krķsan į upptök sķn).

 

Nżfundnaland lenti tęknilega aldrei ķ gjaldžroti, žaš einfaldlega blasti viš.  Sagan er auk žess full af dęmum žar sem aš žjóšir, jafnvel heimsveldi, hafa ekki stašiš ķ skilum viš skuldbindingar sķnar.  Rśssland er nżlegt dęmi en višhorfiš į žeim tķma, fyrir rśmum įratug, var ekki aš rįšast į landiš og taka til dęmis listaverk žjóšarinnar upp ķ skuldir (žaš er aušvitaš ekki hęgt gegn žjóš sem getur variš sig meš žeim hętti).  Žaš eru hins vegar dęmi um slķkt ķ Sušur Amerķku į fyrri hluta sķšustu aldar, žegar aš Bandarķkjamenn yfirtóku tollstöšvar žjóša til aš innheimta skuldir og hernįmu jafnvel Dominķska lżšveldiš įriš 1916.

 

Höfundar benda į aš aškoma Alžjóša gjaldeyrissjóšsins (AGS) hafi jafnvel komiš ķ veg fyrir slķkum ašgeršum sķšar.  Žaš žżšir žó ekki aš žęr ašgeršir hafi skilaš góšum įrangri, hann er raunar frekar slakur hjį skuldugum žjóšum.  Reynslan sżnir aš skuldugar žjóšir nįi sjaldan aš vinna sér śr žeim vandamįlum meš auknum vexti tekna, einhverjar afskriftir séu naušsynlegar.  Höfundar velta einnig fyrir sér menningarleg sjónarmiš rķkja ķ žeim efnum; hafa žau burši til aš įvinna sér į nż lįnshęfnistraust?

 

Lęrdómur

 

Žó svo aš hruniš hafi valdiš gķfurlegum bśsifjum į Ķslandi žį mįtti litlu muna aš ekki fęri jafnvel enn verr.  Aškoma AGS hafur sett spurningarmerki um hvort aš stżring fjįrmįla žjóšarinnar sé ķ raun ķ hennar höndum. 
Ķslendingar verša aš skilgreina sig sem žjóš sem leggur įherslu į ašhaldi ķ fjįrmįlum.  Alžingismenn, lög og reglugeršir duga skammt.  Žetta žarf aš vera hluti af almennri hugsun samfélagsins.  Žaš er ekki einungis hluti af žvķ aš fį aftur traust erlendra ašila, heldur lykill aš žvķ aš višhalda ašra grunn žętti žjóšarinnar, til dęmis velferšasamfélagi.  Ég tel aš slķkt žurfi aš koma fram ķ stjórnarskrį Ķslands.

 


Aš tryggja sjįlfstęši Ķslands

Margir hafa sett spurningarmerki varšandi sjįlfstęši ķslensku žjóšarinnar ķ kjölfar hrunsins. Grunnstošir samfélagsins eru ķ uppnįmi meš sķfellt lengri röšum fólks aš bišja um mat og fjöldauppsagnir žykkja vart fréttnęmar lengur.

 

Ķ 76. grein stjórnarskrįr Ķslands stendur aš tryggja eigi öllum, öldnum sem ungum, rétt til ašstošar vegna sjśkleika, örorku, elli, atvinnuleysis, örbirgšar og almennrar menntunar. Til aš slķkt megi tryggja žurfa grunnstošir samfélagsins aš vera į föstum grunni. Hvort sem fólki lķkar betur eša verr er žjóšfélaginu naušsynlegt aš hafa traust fjįrmįlakerfi žar sem aš hęgt er aš beina fjįrmagni sparifjįreigenda meš skilvirkum hętti ķ verkefni sem skapa tekjur til aš uppfylla markmišum 76. greinarinnar.

 

Til žess žarf aš tryggja aš fyrirtęki (t.d. orkufyrirtęki, vatnsveitu og višskiptabankar) sinni sķnu hlutverki ķ žįgu samfélagsins meš heilbrigš aršsemisjónarmiš aš leišarljósi, įn žess aš stefna ķ hęttu innvišum žess. Bśiš er t.d. aš skuldsetja orkufyrirtęki hérlendis langt umfram žvķ sem naušsynlegt er fyrir almenningsžjónustu.  Ašskilja žarf fjįrfestingarstarfsemi banka frį višskiptabankastarfsemi žannig aš innstęšutryggingar séu ekki notašar viš įhęttusamar fjįrfestingar.

 

Ķ 40. grein stjórnarskrįrinnar stendur aš ekki megi taka skuldbindandi lįn né selja eša meš öšru móti lįta af hendi neina af fasteignum landsins né afnotarétt žeirra nema samkvęmt lagaheimild.  Žessa grein žarf aš skerpa betur til aš tryggja aušlindir žjóšarinnar nżtist žjóšinni sjįlfri, en eru ekki skuldsetar ķ botn til aš nį hįmarks gróša fyrir örfįa einstaklinga.

 

Heilstęš stefna varšandi fjįrmįl žjóšarinnar žarf aš koma fram ķ stjórnarskrį žar sem aš tryggt er ašhaldi ķ fjįrmįlum žjóšarinnar og aš heilbrigt fjįrmįlakerfi sé viš lżši.

 

Birtist ķ Morgunblašinu 18.11.2010 og er ašgengileg į žessari slóš - http://www.mbl.is/mm/mogginn/blad_dagsins/netgrein.html?art_id=110667

mwm, 4041


4041 - Įhersla fjįrmįla į stjórnlagažingi

Ég hef starfaš viš fjįrmįl ķ tęp 15 įr į Ķslandi. Allan minn starfsferil hef ég lagt mikinn metnaš ķ aš veita einstaklingum og fyrirtękjum góša rįšgjöf sem mišaši af žvķ aš žaš gęti tekiš upplżsta įkvöršun um žį įhęttu sem žaš var tilbśiš aš taka.

 

Žvķ mišur hafa menn meš takmarkaša sišferšiskennd rįšiš feršinni ķ samfélaginu og misnotušu žeir glufur ķ regluverki fjįrmįla og brotalama ķ stjórnsżslu landsins. Žaš er alkunna aš žjóšin var leidd ķ skuldafen og mį benda į margt sem śrskeišis fór ķ žeim efnum en žó var žetta ekkert nżtt, hvorki nżveriš į alžjóšavķsu né sögulega séš. Žessi žróun sżnir aš grunnatriši varšandi uppsetningu stjórnkerfis Ķslands er įbótavant.



Ķ 76. grein stjórnarskrįr Ķslands stendur aš tryggja eigi öllum, öldnum sem ungum, réttur til ašstošar vegna sjśkleika, örorku, elli, atvinnuleysis, örbirgšar og almennrar menntunar. Hér skal meš öšrum oršum rķkja velferšarkerfi.



Til žess aš slķkt kerfi sé starfhęft žarf fjįrhagslegt öryggi žjóšarinnar aš vera tryggt. Undanfarnar fjįrmįlalegar hamfarir sżna aš nś žegar er fariš aš skerša slķka velferš og hugsanlega eru fleiri skeršingar gagnvart žeim sem sķst mega viš žeim ķ ašsigi.



Ķ 40. grein stjórnarskrįrinnar kemur fram aš ekki megi taka skuldbindandi lįn né selja eša meš öšru móti lįta af hendi neina af fasteignum landsins né afnotarétt žeirra nema samkvęmt lagaheimild. Žetta tel ég vera veik vörn gegn žvķ aš sjįlfsstęši Ķslands sé sett ķ uppnįm ef aš veršmęti žjóšarinnar og framtķšartekjur séu fęrš śr landi.



Žessu vil ég breyta meš framboši til setu į stjórnlagažingi į nęsta įri. Mitt framlag viš stjórnlagažingi vęri aš tryggja aš heilstęš stefna tengd fjįrmįlum vęri viš lżši. Sś stefna į aš tryggja rétt žegna til ašhalds ķ fjįrmįlum žjóšarinnar og aš fjįrmįlakerfi landsins vinni meš fólkinu, ekki į móti žvķ. Žannig er stušlaš aš žvķ aš stošum velferšakerfis žjóšarinnar sé ekki teflt ķ tvķsżnu og auki lķfskjör okkar og afkomenda.


Ég hvorki er né hef veriš flokksbundinn og ég hef starfa ekki fyrir hagsmunasamtök.  Ekki gleyma aš skrį 4041 į kjörsešilinn 27. žessa mįnašar.


mwm


Kvennafrķ - Ķ tilefni dagsins

Steinunn Stefįnsdóttir skrifar ķ Fréttablašinu ķ dag : Konur eru helmingur mannskyns en eiga eitt prósent eigna heimsins. Listi yfir 100 rķkustu bandarķskra einstaklinga ķ sögunni styrkir žessa stašhęfingu. Į listanum er ašeins ein kona. Hśn hét Hetty...

Aš tengja verštryggingu hśsnęšislįna viš vķsitölu ķbśšaveršs

Hlutverk verštryggingar er aš endurspegla verš į vöru sem lįnuš er, hvort sem žaš er bķll, hestur eša hśsnęši, aš bestu getu žegar aš varan er endurgreidd auk vaxta. Ef mašur lįnar einhverjum hest eša andvirši hans ķ tvö įr (eins og hestalįn), er ekki...

Verštrygging fjįrskuldbindinga - verštryggšir eša óverštryggšir vextir?

VR baš mig nżlega fyrir milligöngu Stofnunar um fjįrmįlalęsi aš skrifa skżrslu varšandi verštryggingu. Hugmyndin var aš draga saman helstu atriši varšandi verštryggš lįn, śtskżra žau į mannamįl og veita samanburš į verštryggšum og óverštryggšum lįnum....

Óverštryggš lįn

Žaš er įkvešin tķska ķ umręšunni ķ dag aš heimta nišurfellingu verštryggingar og aš óverštryggš lįn komi ķ žeirra staš. Hefur til dęmis veriš bent į aš óverštryggš lįn gętu veriš breytileg, sem vęntanlega dregur śr įhęttuįlagi sem lįnveitandi kemur yfir...

Enron - The Smartest Guys in the Room

Žaš vakti takmarkaša athygli žegar aš bókaumfjöllun mķn um Enron bókina The Smartest Guys in the Room birtist į sķšum Morgunblašsins ķ lok įrsins 2004. Ég man hins vegar vel eftir samtali viš įkvešna manneskju sem sagšist hafa miklar įhyggjur af žvķ aš...

Lög ungra veršbréfagutta og Hrunsins

Hef veriš meš skošanakönnun į léttum nótum ķ töluveršan tķma žar sem spurt er hvaša lag eigi best heima ķ lögum ungra veršbréfagutta. Nś žegar aš 365 hafa svaraš, ein manneskja fyrir hvern dag įrsins, set ég punktinn į žetta. Ég žóttist vita aš ABBA og...

HS Orka – Verš og kaupverš

Ķ allri umręšunni um sölu HS Orku hefur lķtiš fariš fyrir raunverulegu veršmęti fyrirtękisins og hvort sala fyrirtękisins sé į verši sem er nįlęgt raunvirši, burtséš frį hugmyndum um réttmęti žess aš selja fyrirtękiš til einkaašila. Veriš er aš rannsaka...

Raunvextir sem eru óraunhęfir

Hvaš eru raunvextir? Svar: Vextir umfram veršbólgu. Hvaš er hagvöxtur? Svar: Magnbreyting landsframleišslu frį einu įri til annars, almennt męlt ķ raunvirši (ž.e. aš teknu tilliti til veršbólgu). Hvaš gerist ef raunįvöxtun skuldabréfa er hęrri en...

Fjįrfestingar ömmu minnar

Amma mķn įtti sparnaš fyrir löngu sķšan sem hafši veriš ķ įgętri stżringu hjį Landsbanka Ķslands. Fyrir rśmum 10 įrum sķšan spurši hśn mig hvort ég vildi ekki stżra honum. Ég samžykkti žaš, įnęgšur meš aš fį aš sjį um sparifé hennar. Ég gerši strax...

William K. Black - Holding Abusive and Fraudulent Elites and Enablers Accountable

Part of recovery is deterrence of future mistakes. Main points of what went wrong: Same warning as before - There is no giant pot of gold at the end of the rainbow in the recovery process. This does not mean that hard work in that regards should be done....

William K. Black - The Best Way to Rob an Icelandic Bank Was to Own One

William K. Black has specialized in fraud for most of his professional life and is the author of the book The Best Way to Rob a Bank is to Own One . Black held a lecture almost exactly a year ago in Iceland during a period when the immense growth and...

Bjölluhljómar OR

Eitt af žvķ įhugaverša viš śtlįnabólu įranna 2003-2007 var hversu mikiš sveitafélög og opinberar stofnanir juku skuldsetningu sķna. Žetta geršist į sama tķma og Sešlabanki Ķslands hękkaši stöšugt stżrivexti - sķgild skilaboš um aš of mikil žensla vęri aš...

Fjįrfestingastefna lķfeyrissjóša

Veriš er aš skerša lķfeyrisréttindi ķ kringum 15-20% hjį mörgum lķfeyrissjóšum. Žetta eru beinar afleišingar af stefnu ķ sjóšastżringu žar sem aš sjóšsstjórar voru metnir eftir įrangri sķšustu 6-12 mįnaša žrįtt fyrir aš veriš vęri aš fjįrfesta fyrir...

Klikkuš hśsnęšislįn - dęmi sem gat aldrei gengiš upp

Fram kemur ķ Skżrslunni aš aškoma bankanna innį hśsnęšislįnamarkašinn haustiš 2004 hafi veriš 'tómt rugl'. Žaš voru ófįir sem klórušu sig ķ hausnum strax į žeim tķma og undrušust į žvķ hvernig hęgt vęri aš gręša į svona lįnveitingum. Dęmi var Sparisjóšur...

Śtlįnabólan - ķ upphafi skal endinn skoša

Rannsóknarskżrslan er merkileg aš žvķ leyti aš hśn dregur saman śtlįnabóluna sem įtti sér staš varšandi hśsnęšislįn. Žaš er žekkt stašreynd aš óhófleg aukning hśsnęšislįna hafi veriš stór, ef ekki megin, įstęša žess aš žessi sögulega fjįrmįlabóla hafi...

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband